In de openbaarheid
door MarcEerst een kleine enquête. Bedenk bij de volgende vragen of je het zelf zou doen en of je je eraan zou ergeren als een ander het doet:
Laten we wildplassen eens verder uitwerken. Wat is de reden dat het ergernis opwekt? Gaat het stinken op de plek waar het plasje ligt? Of is het probleem dat je opeens geconfronteerd wordt met het mannelijk geslachtsdeel. (ik heb eigenlijk nog nooit gehoord van vrouwen die wildplassen). En wat ergert je dan aan die confrontatie? En waarom zou je zelf niet in het openbaar je geslachtsdeel uit je broek halen?
- Wildplassen in een drukke winkelstraat
- Een webcam laten meedraaien bij je huwelijksnacht
- Plotseling bij iemand Reiki doen
- Een vage kennis die op visite komt, vroeg in het gesprek, de hoogte van je salaris melden
- Je schoonmoeder vertellen over druidry
Het voorbeeld van wildplassen komt uit de Filosofie Magazine van oktober. Het stond in een artikel over privacy en openbare ruimte. Meestal wordt door mensen gedacht, dat ze zichzelf een veilig gevoel kunnen geven door hun prive-ruimte af te schermen. Als iedereen zijn privé-ruimte netjes afschermt ontstaat er een neutrale openbare ruimte. Het afschermen van de privé-ruimte bakent de openbare ruimte af en maakt hem tot veilig gebied. Daardoor ontstaat een algemeen gevoel van veiligheid. Nu kan niet alleen de veiligheid van je privé-ruimte bedreigd worden, door bijvoorbeeld inbraak. Ook de veiligheid van de openbare ruimte kan in gevaar komen. De grootste bedreiging van de openbare ruimte is de vervaging van de grens privé-openbaar. Plassen doe je op de WC.
Waarom dit ietwat platvloerse verhaal over plassen? Tijdens het OBOB-weekend had ik met een aantal mensen een discussie over wat je wel en wat je niet in de openbaarheid brengt. De discussie kwam niet verder dan: sommige dingen doe je niet. Een niet onderbouwd gevoel. In het geval van wildplassen is het duidelijk, dat er een grens wordt overschreden, maar hoe zit het met het vertellen aan je omgeving over je levensbeschouwing?
In onze Nederlandse maatschappij is beleving van religie iets van het individu. Iedereen mag geloven wat-ie wil, zolang hij of zij maar geen problemen veroorzaakt. Tot een zekere grens is het legaal om te proberen mensen tot jouw geloof te bekeren. Heidenen op de brandstapel gooien mag niet meer.
Als je kennissen, familie of vrienden, of klanten van je bedrijf, vertelt over druidry (of dat je een affaire hebt gehad met Klaas Bruinsma), dan gebeurt er iets met de relatie. Het gesprek kan ongemakkelijk verlopen, omdat je iets erg persoonlijks vertelt. Het gevaar bestaat, dat de ander overspoeld wordt door jouw verhaal. Het wederzijdse gevoel van vertrouwen en veiligheid kan veranderen. Misschien worden stilzwijgende afspraken over de afbakening van de gespreksruimte geschonden.
Als je er niet meer uitkomt, dan kun je altijd wel een filosoof opduikelen die er iets over heeft gezegd. Ik heb Immanuel Levinas (1906-1995) uit de kast gepakt. Hij stelt dat elk individu een totalitair beeld heeft van hoe de wereld in elkaar zit. Daartegenover stelt hij de oneindigheid van de Ander. Alleen een ander kan jou vrijmaken uit jouw eigen totalitaire cel, door met nieuwe denkbeelden of ideeën te komen. Je kunt proberen bij iemand in te breken, door hem of haar een idee op te dringen. Dat zien we bij het fascisme, het communisme, de jehova's. Anderzijds kan iemand zijn cel openen en je binnenlaten. Op dat moment ontstaat er vriendschap en misschien zelfs liefde.
Wat gebeurt er nu precies tijdens een gesprek over druidry met je toch wel aardige en geïnteresseerde gereformeerde schoonmoeder ? Als zij in haar eigen cel blijft zitten, dan kan het verhaal langs haar afglijden, of ze kan ertegenin gaan. Blijkbaar is het onderwerp "alternatieve levensbeschouwing" een gespreksgrens die niet overschreden mag worden. Je komt niet veel verder. Als ze zich daadwerkelijk openstelt, dan is het aan jou om te beslissen of je wat vertelt. En als je wat vertelt, dan kan er alleen sprake zijn van vriendschap, als jij je ook openstelt voor haar reacties. Misschien bots je op een nieuw moment in het gesprek op een grens. Bijvoorbeeld als je over reïncarnatie bij de druïden begint. Het kan zijn dat zij dan de deur weer dicht gooit en dat het een lange tijd van vertrouwen winnen kost, voordat je hem weer open hebt.
De conclusie, die ik uit de deze denkexercitie trek, is: Probeer je bewust te zijn van de bakens in de openbare ruimte. Er staan een heleboel onzichtbare verkeersborden. Met een helderziende blik, kun je die borden zien. Vervolgens kun je besluiten of je ze wilt respecteren of dat je ze negeert.
Terug naar de inhoudsopgave van dit nummer