Wachters van het land
-Bericht uit Samiland.-
door Mardoeke
Hoe kun je wachter van het land zijn?
Een verhaal van hier. Noorwegen is een land van de vis en in de meeste fjorden van de Barentszee wemelt het dan ook van de vis. Vorige zomer hebben we binnen 15 minuten met een multi-haak vislijn ca. 10 vissen binnengehaald, een keer 6 en de volgende keer 4 in een keer. Het was zoveel vis dat we aan de hele familie vis hebben uitgedeeld.
De Sámi hadden het oude systeem van de sieidi, de heilige stenen; die waren onder andere bedoeld, denken velen, om de visvangst en de rendieren te beschermen en de jacht gunstig te laten verlopen. Anders dan de menhirs zijn deze stenen natuurlijk en nooit door mensen ergens neergezet.
Nu is er een fjord hier in de buurt, het Porsangerfjord, waar al jaren geen vis meer voorkomt. Waar al tientallen jaren geen vis meer voorkomt. Je leest het goed. Geen vis. Alleen zalmen op doorreis van de zee naar hun geboorterivier zijn er en die worden in grote hoeveelheden door zeehonden opgegeten. Voor vissers is dit een ramp. Er is weinig tot geen weten-schappelijk onderzoek naar de oorzaak. Nee het is niet de vervuiling, die is er bijna niet. Het water is schoon. Het zijn de trawlers die te grote hoeveelheden ineens hebben weggevist, zeggen de meesten. Misschien. Laatst hoorden we een ander verhaal: een oude Sámi vertelde dat de tweetalige Sámi/Noorse gemeente jaren terug een sieidi had weggehaald. Niet lang daarna verdween de vis. De oude Samen waren kennelijk goede guardians of the land. Als ik bij die seidi's kom zie ik beelden van de zeer spirituele voorouders die in rituelen duizenden jaren geleden ook nog tot niet zo lang terug de energie rond de sieidi vastlegden met het doel hun nageslacht te beschermen door onder andere voor genoeg gezond eten te zorgen. En dat werkt tot op de dag van vandaag.
Voor mij is de intentie, de spirituele wereld, de boodschapper van de concrete materiële realisatie van zaken; ik verwacht dus zeker dat er een feitelijke, wetenschappelijk aanwijsbare oorzaak van het mysterieuze verdwijnen van de vis uit dat fjord te vinden is. Het verwijderen van de heilige steen kan een oorzaak maar ook een symbool zijn van een andere handeling die de visbestanden deed verdwijnen. Voor mij zijn die stenen er om de mensen te helpen herinneren aan wat te doen om de visbestanden gezond te houden. En de vis te laten weten dat ze welkom zijn hier, en dat de mensen goed voor hen zullen zorgen.
Terug naar de inhoudsopgave van dit nummer