Labyrinten
door Ruth

Labyrinten zijn al zo oud als de mensheid. Vereeuwigd in steen of op muren geschilderd zoals in Pompeï of ingekrast in een beeldje zijn ze bewaard gebleven. Er zullen vele in het zand of in hout gekrast zijn, maar die houden geen stand.
Ik heb het vermoeden dat de spiraal een voorganger is van het labyrint. Een pad spiralend naar binnen en weer naar buiten doet me denken aan een universeel labyrint, dat is een labyrint die één weg heeft die naar het midden leidt. Het is wel goed om even onderscheid te maken met een doolhof. Een doolhof heeft in tegenstelling tot het labyrint doodlopende paadjes.

Het oudste labyrint dat is gevonden is gegraveerd in een beeldje dat ongeveer gemaakt is tussen 5300-3500 voor Chr. Het is gevonden in Joegoslavië. Overal ter wereld zijn labyrinten gevonden, in Europa in Amerika en in Afrika. De Hopi's hebben een labyrint als teken voor Moeder Aarde. De Navajo's met hun zandschilderingen maken genezende spiraalvormen. In Mexico en Venezuela werden tot in de vorige eeuw labyrinten als versiervorm gebruikt. De zoeloes in Afrika hebben een labyrintspel dat ze koningshut noemen, ze tekenen een labyrint in het zand, nee laat ik het juist noemen, ze maken een doolhof, de deelnemers moeten ineens de goede weg naar het midden hebben.

Wat is er bijzonder aan het labyrint?
Het doel wordt met je, door de concentratie waarmee je het pad volgt ben je helemaal in het hier en nu, je komt in alle windstreken, soms denk je dat je er bent, maar je wordt weer terug gezet en dan opeens ben je er toch. In het midden neem je even rust en herboren en verzekerd van een goede afloop begin je aan de terugweg.
Je kunt een vraag meenemen terwijl je het labyrint gaat lopen, net als bij het orakel van Delphi, er even over nadenken in het midden of er juist niet over nadenken. Je kunt afscheid nemen; iets verbranden; je eigen Minotaurus verslaan; je kunt je koningin, koning of innerlijk kind ontmoeten. De heelheid die in alle legenden, mythen en spiraalspelletjes naar voren komt kun je in jezelf bewerkstelligen.

Voorbeelden waarin Spiralen, labyrinten en doolhoven een rol speelden Het meest bekende verhaal is toch wel dat van Theseus die de Minotaurus verslaat. Het doet erg Jungiaans aan. Zolang je de donkere kant in jezelf blijft voeden, wordt dat beest alleen maar groter en sterker. En als dan op een gegeven moment Theseus, met behulp van Ariadne en haar draad, durft af te dalen naar het binnenste van het labyrint, wordt de Minotaurus verslagen.

In Scandinavië had je in mei hardloopwedstrijden in keiendoolhoven waarbij jonge mannen om het hardst naar het meisje (de meikoningin) in het centrum renden.

Tot in de zestiger jaren had je in de Achterhoek spiraaldansen om de meiboom. Lange linten die vanaf de top van de boom naar beneden hingen werden door dansers vastgehouden en om de boom gespiraald, en daarna weer terug gewikkeld. De linten van het haantje op een stokje herinneren hier nog aan.

Naar het binnenste voor inzicht
Een labyrint kan voeren naar het binnenste van de aarde, als een rituele dood. Net als de zon die wegsterft in de herfst en na Midwinter weer opnieuw geboren wordt.

Naar boven voor overzicht
John Michell veronderstelt in zijn boek De Geheimen van Glastonbury dat er een zeven cirkelig labyrint naar de Tor van Glastonbury heeft gelopen. Dat is een lekkere wandeling over de bolle buik van moeder aarde die alle geschiedenis in zich draagt. Bovenop hebben we een weids uitzicht over de omgeving. Je overziet het leven dat je tot nu toe hebt beleefd. De rode draad die je mee kreeg van Ariadne maakt van het doolhof dat het leven lijkt een mooi Keltisch weefstukje.

Wil je nu metéén een labyrint lopen; doop je vinger in verf of inkt en je hebt er een, plus nog negentien andere. Het meest recent aangelegde labyrint ligt ten noorden van het hunebed van Balloo (D16). Als allerlei instanties meewerken komt er een op de groenbegroeide vuilnisbelt ten zuiden van Groningen. En tijdens het Oerol festival cirkelt er een omhoog naar een duintop. Het thema is dit jaar Het tij keert.

Leuk om te lezen:
Het Labyrint als Inwijdingsweg door Roger Rundqvist
Doolhoven en Labyrinten door Janet Bord

---

Terug naar de inhoudsopgave van dit nummer